“Εχθροί της ελιάς” τον Φεβρουάριο – Μάρτιο

Ποιοι εμφανίζονται, πώς παρακολουθούνται και πότε χρειάζεται επέμβαση.

Η περίοδος από τον Φεβρουάριο έως τον Μάρτιο είναι ιδιαίτερα κρίσιμη για την ελιά, καθώς τότε κάνουν την εμφάνισή τους ορισμένοι βασικοί εχθροί που μπορούν να επηρεάσουν τη νέα βλάστηση, τις ταξιανθίες και τελικά την παραγωγή.

Η σωστή παρακολούθηση των συμπτωμάτων και η έγκαιρη διάγνωση είναι το «κλειδί» ώστε να αποφασιστεί αν απαιτείται φυτοπροστατευτική επέμβαση ή όχι.

Οι σημαντικότεροι εχθροί της ελιάς αυτή την περίοδο είναι:

• ο πυρηνοτρήτης
• η καλοκόρη (βρωμούσα)
• τα ακάρεα της ελιάς

Πυρηνοτρήτης της ελιάς (Prays oleae)

Ο πυρηνοτρήτης θεωρείται ένας από τους σοβαρότερους εχθρούς της ελιάς στη χώρα μας, δεύτερος σε σημασία μετά τον δάκο. Παρουσιάζει τρεις γενιές τον χρόνο:

• ανθόβια (στα άνθη),
• καρπόβια (στους καρπούς),
• φυλλόβια (στα φύλλα).

Τι συμβαίνει Φεβρουάριο – Μάρτιο

Κατά την περίοδο αυτή δραστηριοποιείται η φυλλόβια γενιά. Οι νεαρές προνύμφες έχουν αναπτυχθεί και κινούνται ελεύθερα στα φύλλα και στις νεαρές ταξιανθίες, προκαλώντας:

• επιφανειακά φαγώματα στα φύλλα,
• στοές ή προσβολές στις ταξιανθίες.

Συνήθως η ζημιά στα φύλλα δεν θεωρείται σοβαρή. Ωστόσο, όταν:

• ο πληθυσμός του εντόμου είναι υψηλός
• και οι καιρικές συνθήκες ευνοϊκές,

μπορεί να παρατηρηθεί καταστροφή οφθαλμών και πολύ μικρών ταξιανθιών, με αρνητικές επιπτώσεις στην ανθοφορία.

Παρακολούθηση και αντιμετώπιση

Σε ελαιώνες με ιστορικό προσβολών, συνιστάται:

• τακτικός έλεγχος φύλλων και κλαδίσκων (π.χ. εβδομαδιαία) τον Φεβρουάριο και στις αρχές Μαρτίου,
• επέμβαση μόνο εφόσον διαπιστωθεί αυξημένος πληθυσμός.

Η άσκοπη προληπτική χρήση εντομοκτόνων δεν συνιστάται.

Καλοκόρη της ελιάς (Calocoris trivialis)

Η καλοκόρη είναι έντομο που τα τελευταία χρόνια εμφανίζεται συχνότερα και μπορεί, σε ορισμένες περιπτώσεις, να προκαλέσει σοβαρές ζημιές.

Βιολογία και συμπεριφορά

• Τα ενήλικα εμφανίζονται τον Ιανουάριο–Φεβρουάριο.
• Τρέφονται αρχικά με τη νεαρή βλάστηση των ζιζανίων του ελαιώνα.
• Σημαντικοί ξενιστές είναι ζιζάνια όπως το σινάπι, η τσουκνίδα, το περδικουλί και ο διανόχορτος.

Καθώς προχωρά η άνοιξη, οι νύμφες και τα νεαρά ενήλικα μετακινούνται στα ελαιόδεντρα, όπου προκαλούν:

• πτώση ανθοφόρων οφθαλμών,
• ζημιές σε ταξιανθίες,
• πτώση κλειστών ανθέων (μούμωση).

Η πιο ευαίσθητη περίοδος για την ελιά είναι από την έναρξη της ανάπτυξης της ταξιανθίας έως την άνθιση.

Αντιμετώπιση

Το σημαντικότερο μέτρο είναι προληπτικό:

• διατήρηση των ζιζανίων στον ελαιώνα μέχρι λίγο πριν την άνθιση, ώστε το έντομο να μη μετακινηθεί πρόωρα στα ελαιόδεντρα.

Αν χρειαστεί χημική αντιμετώπιση:

• προηγείται έλεγχος πληθυσμού με δειγματοληψία κλαδιών,
• επέμβαση πραγματοποιείται μόνο όταν διαπιστωθεί μεγάλος αριθμός ατόμων (νύμφες ή ενήλικα) ανά κλαδί.

Ακάρεα της ελιάς (Eriophyes oleae κ.ά.)

Τα ακάρεα είναι μικροσκοπικοί φυτοφάγοι οργανισμοί που διαχειμάζουν ως ενήλικα στην κάτω επιφάνεια των φύλλων.

Πότε και πώς προκαλούν ζημιά

Στο τέλος του χειμώνα και με την έναρξη της νέας βλάστησης:

• ενεργοποιούνται
• μετακινούνται στους νεαρούς ιστούς για ωοτοκία.

Προσβάλλουν:

• φύλλα,
• ανθοταξίες,
• μικρούς καρπούς.

Συμπτώματα

• Κίτρινο-πράσινες κηλίδες στην πάνω επιφάνεια των φύλλων
• Γκριζωπές κηλίδες στην κάτω επιφάνεια
• Παραμορφώσεις στους νεαρούς καρπούς

Οι ζημιές είναι πιο έντονες σε νεαρά δέντρα.

Αντιμετώπιση

Εφόσον κριθεί απαραίτητο:

• πραγματοποιούνται 1–2 ψεκασμοί
• από την έναρξη της νέας βλάστησης μέχρι πριν την άνθιση.

Γενικές συστάσεις

• Οι ψεκασμοί πρέπει να γίνονται μόνο με εγκεκριμένα σκευάσματα και σύμφωνα με τις οδηγίες χρήσης.
• Οι παραγωγοί οφείλουν να παρακολουθούν τα δελτία γεωργικών προειδοποιήσεων.
• Η σωστή παρακολούθηση μειώνει το κόστος και προστατεύει το περιβάλλον.